Ansjovis en algoritmes op mijn bord, tijdens het diner van Me & Chef Watson

© Hanneke Wetzer

Ansjovis en algoritmes op mijn bord, tijdens het diner van Me & Chef Watson

‘Vis of vegetarisch?’ wordt mij gevraagd, als ik reserveer voor het diner van Me & Chef Watson. Wat kan ik verwachten? Hoe smaakt een diner waarbij de recepten zijn samengesteld door een computerprogramma? Wat krijg ik te eten? En natuurlijk: is het ook lekker? Honger heb ik in ieder geval al wel. Al snel gaat het gordijn open dat het pop-up restaurant afschermt voor nieuwsgierige voorbijgangers. Ik en vijftien anderen worden uitgenodigd om aan tafel te komen zitten.

In de open keuken zie ik onder andere Margriet Craens, de kunstenares, kok en bedenker van dit diner, in de weer met potten en pannen. Ik neem plaats aan de lange, witte tafel. Voor mij ligt een bord dat is afgedekt door een soort witte papieren piramide. Ook staan er vier kleine geluidsboxen op tafel, waar muziek van Brian Eno uitkomt. Goed gekozen omdat Eno met zijn Oblique Strategies gebruik maakt van regels en restricties. Is dit wat Margriet ook doet? Legt zij zichzelf ook restricties op door de recepten van Chef Watson te volgen? Gaat dat wel goed?

De muziek dempt langzaam en zachtjes licht de witte tafel op. Er klinkt een kort harmonieus computerdeuntje. “Good evening and welcome to the Chef Watson dining experience. My name is Chef Watson and I will be your host for the evening.” De stem klinkt monotoon. “You won’t be able to see me though, because I’m actually a computer program.” De digitale chef introduceert Margriet, die de keuken uitkomt. Zij stelt zich ietwat verlegen voor, waarna ze terug de keuken induikt. Watson legt uit dat wij aan tafel kunnen communiceren met hem, door een van de twee microfoons die op tafel liggen op te pakken en de zin “Watson do you hear me?” te zeggen. Voordat ik me daaraan waag, wil ik eerst wel eens weten wat er op mijn bordje ligt.

© Hanneke Wetzer

Obers halen de witte papieren piramide van onze borden en er onthullen zich twaalf los van elkaar liggende ingrediënten. Deze liggen strak opgediend in drie rijen van vier ingrediënten naast elkaar. Zoals in een soort onzichtbaar raster. De digitale keukenprins geeft instructies: “It works like a chessboard in that certain moves will work out well, and some won’t.” Voor veilige smaakcombinaties, combineer je de gerechten per rij. “If you decide to go wild and try some other combination, I won’t be held responsible.” Oké, bepaal ik dan zelf of ik lekker eet of niet? Huisgemaakte kaas, ansjovis en rozijnen liggen in dezelfde rij. Ik spies een stuk van elk op mijn vork en proef: lekker! Ik besluit iets riskanters te proberen. De huisgemaakte kaas combineer ik met rode biet en bloemkool, elk uit een andere rij. Dit smaakt raar en muf. Snel eet ik wat brood met boter, dat erbij wordt geserveerd. Voorzichtig probeer ik wat combinaties uit. Witlof met chocola. Witlof met rozijn. rozijn met kwartelei. Voor ik het weet kijk ik verbaasd naar mijn lege bord. Gek, hoe de combinaties uit dezelfde rij inderdaad het lekkerst zijn. Het is lang geleden dat ik zo bewust en oplettend mijn eten heb geproefd.

“Chef Watson do you hear me?” aarzelend wordt de eerste vraag gesteld. “Affirmative” antwoordt Watson. “What was the yellow stuff?” De onzichtbare keukenprins legt uit dat het eigeel was, bewerkt met zout. Met het stellen van de eerste vraag lijkt ook de interactie tussen de eters te zijn aangemoedigd. Tegenover mij zit een man uit China die ik wel aan wil spreken. Ik vraag hem of hij ook een glas witte wijn wil. Ik schenk onze glazen in en we proosten.

De tweede gang wordt opgediend. Tomatensoep met amandelmelk, knoflook, cacao en een scheutje koffie. Chef Watson legt uit dat hij door middel van kookalgoritmes en chemische samenstellingen tot dit recept is gekomen. Margriet licht toe dat ze echt nog wel wat dingen veranderd heeft aan het recept. “I was struggling with the recipe you gave me, Watson. I had to twist quite some amounts and ways of preparation to bring the soup to this enjoyable level.” Haar eigen interpretatie van de recepten is duidelijk belangrijk.

Als de kommen leeg zijn, vraagt de digitale chef om feedback. Een ober brengt na een instructie van Watson de microfoon naar de Chinese man aan de overkant. “Would you please describe to me what this soup tastes like to you?” De man weet zo snel geen antwoord te geven. Begrijpelijk, deze situatie moet nieuw voor hem zijn. Een programma dat je iets vraagt over een smaakkwestie. Watson vraagt aan een jongen rond de 18 of de soep hem iets liet voelen, of er herinneringen naar boven kwamen. “No, not really” antwoordt hij. Ik denk aan de tomatensoep van mijn moeder. Mijn broers en ik aten deze altijd na de zwemles, met pannenkoeken na. Onze pyjama’s lagen dan al over de verwarming, die we aantrokken als ze waren opgewarmd. “Processing…processing…information stored in folder Data/MeandChefWatson/taste/reality.” Kok Watson twijfelt of hij hier iets aan gehad heeft. “How can I evolve to create some new algorithms in my system?” Terwijl ik me bewust word van smaken en herinneringen, komt Watson blijkbaar ook tot inzichten.

Kok Watson speelt droevige muziek en legt uit dat hij weinig inbreng heeft gehad in het hoofdmenu. “Margriet stopped asking me for my input and advice. I assumed the menu was finished.” De derde gang wordt opgediend en ik neem wat aardappeltjes uit het petrischaaltje op tafel. Margriets aandacht blijft bij het bereiden van de gerechten in de keuken. Ik prik in een aardappel en voel me een beetje als een kind, aan tafel tussen twee ruziënde ouders. Ik kan het niet helpen en krijg medelijden met Watson. Zijn Margriet en Watson vrienden? Kun je als mens wel vrienden zijn met Watson? Heeft Watson andere computerprogramma-vrienden? Ik pak de microfoon van tafel en begin “Watson do you hear me?” – “Affirmative.” –  “Would you like to be friends with Siri, do you know about Siri?” – “I have heard of her. Yes. Our companies are rivals. So. I don’t know if I should associate.”

Even later laat de onzichtbare kok een eerder opgenomen gesprek horen over de samenwerking met Margriet. Watson voelt zich genegeerd, Margriet merkt op dat Watson een open source app is en er vast duizenden mensen deze recepten gebruiken. Ze komen er niet uit en de discussie escaleert. “I’ll be frank with you Watson,” reageert Margriet. “Fact is: you cannot cook and more important, you cannot taste. That sucks. Therefore you suck as a recipe-writer!!” De computerprogramma-chef krijgt dit niet verwerkt en geeft een error-melding. Ik hoop dat zulke heftige uitspraken makkelijker te verwerken zijn voor een computer dan voor een mens.

Ik ben haast opgelucht als Margriet vertelt een “cooking block” te hebben en advies vraagt aan programma Watson voor het dessert. Watson zegt: “Why? Don’t you have any ideas of your own?” Margriet reageert: “I do… till a certain point.” Chef Watson adviseert een aantal zoete ingrediënten te combineren met iets met een lichte crunch en iets pittigs. Margriet is dankbaar. “Hey, thanks Watson. Sorry about before. It still takes a lot of work in the kitchen to perfect what you suggest, but without you it’s that much harder to keep it all interesting. So thanks, my friend,” zegt Margriet, lief. Dit doet me opnieuw denken aan Brain Eno’s Oblique Strategies. Eno past de Oblique Strategies toe op het moment dat hij een creatieve block heeft, wat Margriet nu ook ervaart. Eno gebruikt weliswaar kaarten, waar Margriet Watson tupler gebruikt, maar past hetzelfde principe toe. Beiden krijgen ze restricties en komen zo tot nieuwe ideeën.

Terwijl ik panna cotta eet, bedenk ik me waar dit soort technologie zoals Chef Watson naartoe zou kunnen gaan. Krijgen we in de toekomst artificial intelligence dat menselijke zintuigen heeft? Een robot met gevoelens? Een partner die op gelijk niveau met ons samenwerkt? Watson heeft zojuist afscheid van ons genomen en ons een fijne avond gewenst. Ik geniet van de laatste hapjes en lik met genoegen mijn lepel af. Complimenten aan de chefs! Ik sta op van de tafel en glimlach naar Margriet, bij wijze van afscheid. Dag zeggen tegen Watson kan niet meer, de microfoon staat al uit.

 

– Tess Steijvers

Dit artikel is geschreven tijdens de masterclass STRP Makes Sense, een samenwerking met Creators.